Graafmachine kantelt achterover

Wat ging er mis

Een graafmachine reed per ongeluk achteruit en kantelde achterover in een drooggelegde gracht. De kraanmachinist werkt normaliter op een eigen, grote rupsgraafmachine. Deze machine is ook ter plaatse, maar is te groot voor de kuip die vandaag moeten worden gemaakt in de drooggelegde gracht. Er is door de uitvoerder speciaal voor de klus van deze dag een bandengraafmachine van 6 ton gehuurd. Deze machine kan op deze plaats wel rijden en is toch in staat deze graafwerkzaamheden uit te voeren.
De kraanmachinist heeft in het verleden wel vaker op een bandengraafmachine gewerkt. Hij is hier ook bekend mee, maar hij werkt de laatste 6 jaar vooral op zijn eigen rupsgraafmachine.

Verschil bediening bandengraafmachine en een rupsgraafmachine

Bij het rijden zijn er grote verschillen in de bediening van een bandengraafmachine en een rupsgraafmachine. Een rupsgraafmachine wordt bediend met 2 handles die de rupsen aansturen. Een bandengraafmachine wordt bediend met een voetpedaal met 3 standen: vooruit, stilstand en achteruit.

De graafmachine staat nog net met de banden op de klinkerverharding. De afstand van de banden van de graafmachine tot de drooggelegde gracht is op dit moment 1,50 meter. De kraanmachinist bedenkt na enkele minuten dat hij nog een klein stukje dichter naar de winkels toe moet rijden, en dus verder weg van de drooggelegde gracht, omdat hij dan nog net iets beter kan zien wat er moet gebeuren.

De kraanmachinist trapt op het voetpedaal “richting vooruit”. Omdat het schuifblad normaliter de achterzijde is maar nu in deze stand dus de voorzijde is, staat het onderstel dus eigenlijk 180° gedraaid t.o.v. het bovengedeelte van de graafmachine.

Het gevolg hiervan is dat de machine achteruit rijdt, terwijl de kraanmachinist vooruit wil.
De graafmachine rijdt met de “achterwielen” van de verharding af in de zandberm.
Volgens de kraanmachinist had hij direct de “voor-achter-verwisseling” door, stopte nog , maar de graafmachine zakte langzaam verder achterover. Daarna ging het opeens heel snel. De graafmachine kantelde achterover en landde op zijn dak en deels op één zijkant.

Met de schrik vrij

De kraanmachinist kan zich snel uit zijn cabine bevrijden en klimt er zelf uit. De kraanmachinist is behoorlijk geschrokken en heeft een pijnlijke arm, maar is verder niet gewond. Er zijn geen andere personen op de ongevalslocatie geweest, er zijn dus ook geen andere gewonden.

De gekantelde graafmachine ligt scheef op zijn kop. De machine is uit, maar lekt ondertussen wel motorolie. De olie wordt opgevangen en er wordt door het neerleggen van wat extra grond voor gezorgd dat wegstromende olie uit de machine zich niet verder kan verplaatsen met het water. Het winkelende publiek kan de op z’n kop liggende graafmachine goed zien. Er worden door omstanders foto’s van gemaakt en via sociale media verspreid. Het wordt steeds drukker met omstanders.

De uitvoerder besluit de bouwhekken te sluiten, waardoor het winkelgebied en het bouwterrein weer worden gescheiden. De graafmachine wordt afgedekt met bouwzeilen.
Het betreft een incident met een hoog potentieel risico. De cabine van de graafmachine lag tussen de palen en is niet beschadigd. De gracht was leeggepompt en de deur van de cabine ging normaal open. Door al deze redenen zat de machinist niet bekneld en kon hij zichzelf snel bevrijden.

Wat was de oorzaak

De graafmachine stond 180 graden gedraaid. Daardoor werd ‘vooruit’ en ‘achteruit’ verwisseld. De vergissing werd gemaakt omdat de kraanmachinist de laatste tijd weinig gewerkt had met dit type machine.

Wat kan je er aan doen

Heb je een tijdje niet met een machine gewerkt, werk dan eerst een tijd op een plek met voldoende ruimte, totdat je weer goed vertrouwd bent met de machine.
Zorg ervoor dat je zo veel mogelijk werkt in de basis rijrichting.
En natuurlijk: blijf altijd buiten het bereik van de graafmachine.

Initiatiefnemers

Over de code

In de Governance Code Veiligheid in de Bouw werken opdrachtgevers & opdrachtnemers samen om de veiligheid in de gehele keten te verbeteren. Lees verder.