Handreiking ViA aangescherpt: meer duidelijkheid over niveaus, medewerkers aantallen en doorlegplicht

De afgelopen periode zijn vanuit opdrachtgevers, opdrachtnemers en de helpdesk van de Governance Code Veiligheid in de Bouw verschillende vragen gesteld over de toepassing van de ViA-eis. Die vragen hebben geleid tot een aantal verduidelijkingen in de Handreiking ViA (versie november 2026, ten opzichte van versie juni 2026). De wijzigingen zorgen voor meer duidelijkheid in de praktijk, onder meer over veiligheidsniveaus, het tellen van medewerkers en de doorlegplicht binnen bestaande contracten.

1. Duidelijkheid over niveaus en treden

Sinds de invoering van de nieuwe ViA-eis wordt gesproken over veiligheidsvolwassenheidsniveaus in plaats van de bekende SCL-treden. Uit reacties van opdrachtgevers en opdrachtnemers bleek dat dit regelmatig vragen oproept. Vooral de relatie tussen een niveau en een trede bleek niet altijd duidelijk.

Daarom wordt expliciet opgenomen dat de vijf treden van de Safety Culture Ladder (SCL) één op één overeenkomen met de vijf niveaus van veiligheidscultuur volgens het model van Hudson. Niveau 3 komt daarmee overeen met SCL Trede 3. Ook wordt verduidelijkt dat ViA bewust spreekt over "niveaus", zodat naast de SCL ook andere methoden die veiligheidscultuur meten via gedragsaudits in aanmerking kunnen komen als bewijsmiddel.

Daarnaast wordt in de tabel met geaccepteerde bewijsmiddelen voortaan expliciet vermeld dat certificaten en statements van de SCL minimaal op Trede 3 moeten zijn afgegeven om aan de ViA-eis van Niveau 3 te voldoen.

2. Aantal medewerkers eenduidiger vastgesteld

Ook over het bepalen van het aantal medewerkers bestonden vragen vanuit de praktijk. Met name de betekenis van een "vaste ploeg ingeleend personeel" bleek niet altijd helder.

De handreiking verduidelijkt daarom dat voor de bepaling van het aantal werkzame personen wordt aangesloten bij de systematiek van het SCL-certificatieschema. Daarbij tellen zowel eigen medewerkers als ingeleende medewerkers mee die binnen de scope van de gedragsaudit vallen. Voor ingehuurd personeel wordt gekeken naar het gemiddelde aantal medewerkers dat gedurende een jaar wordt ingezet.

Ook is de tekst verduidelijkt voor organisaties met minder dan vijf medewerkers in dienst. Wanneer zij structureel werken met een vaste groep ingeleend personeel, telt deze groep mee bij het bepalen of de organisatie onder de ViA-eis valt.

3. Verduidelijking van de MKB-grens

Rond de grens van 250 medewerkers die geldt voor het gebruik van VCA-MAX als bewijsmiddel bleek onduidelijkheid te bestaan. Daarbij speelde de vraag of moet worden uitgegaan van het aantal werkzame personen of van het aantal fte.

De aangepaste handreiking maakt nu duidelijk dat voor ViA wordt gekeken naar het aantal werkzame personen. Dat betekent: eigen medewerkers plus het gemiddelde aantal tijdelijke of ingehuurde medewerkers over de voorgaande twaalf maanden.

Nieuw is ook een toelichting op de aantoonplicht. Organisaties moeten zelf kunnen aantonen dat zij binnen de juiste categorie vallen:

• Voor organisaties met een SCL-certificaat of -statement is het certificaat voldoende bewijs, omdat dezelfde definitie van medewerkers wordt gehanteerd binnen de SCL-systematiek.
• Organisaties die VCA-MAX gebruiken, moeten aanvullend aantonen dat zij minder dan 250 werkzame personen hebben, inclusief ingeleend personeel. Binnen VCA-MAX wordt namelijk uitgegaan van het aantal fte en niet van het aantal werkzame personen.

4. Heldere afspraken over de doorlegplicht bij bestaande contracten

Tot slot was ook de vraag bij die vóór 1 juli 2026 zijn afgesloten, welke ViA-eis een hoofdaannemer in dat geval moet doorleggen aan onderaannemers en leveranciers?

De aangepaste handreiking maakt duidelijk dat de eis uit het hoofdcontract leidend blijft. Wanneer in het hoofdcontract de oude ViA-eis (Trede 2) is opgenomen, moet deze eis ook worden doorgelegd aan de onderaannemers en leveranciers die voor dat project worden ingezet. Daarbij blijft de oude Handreiking ViA, inclusief de bijbehorende risicomatrix, van toepassing.

Wel verandert de situatie rondom bewijsmiddelen. De Approved Self Assessment (ASA) wordt niet langer door NEN afgegeven. Organisaties die nog beschikken over een geldige ASA kunnen deze blijven gebruiken zolang deze geldig is. Wanneer de ASA verloopt, is het uitgangspunt dat de organisatie overstapt op een bewijsmiddel dat voldoet aan de nieuwe ViA-eis van Niveau 3.

Wat betekenen deze wijzigingen voor de praktijk?

De nieuwe verduidelijkingen sluiten beter aan op vragen en ervaringen uit de praktijk. Door verschillende onderwerpen nader toe te lichten, wordt duidelijker hoe de ViA-eis moet worden toegepast. Hierdoor krijgen zowel opdrachtgevers als opdrachtnemers meer houvast en kunnen onduidelijkheden of interpretatieverschillen worden voorkomen.

Heb je vragen over ViA en de aanscherpingen in de Handreiking? Mail ons: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Handreiking Veiligheid in Aanbesteding (ViA) - versie november 2026 

Informatie over Veiligheid in Aanbesteding (ViA)

Informatiepagina SCL van NEN

Informatiepagina VCA-MAX van SSVV

Meer berichten over ViA