‘Wij bepalen de norm’– opdrachtgevers aan zet voor een veiligere bouwsector

De bouw veiliger maken begint niet op de steiger, maar bij de opdrachtgever. Dat was de duidelijke rode draad tijdens het Minisymposium op 20 mei 2026 over Veiligheid in de Bouw voor Opdrachtgevers georganiseerd door de Governance Code Veiligheid Bouw (GCVB) en Aedes, de branchevereniging voor woningcorporaties.

Van verplichting naar overtuiging

Veiligheid is allang geen ‘afvinklijstje’ meer. Natuurlijk is er wet- en regelgeving, zoals de vergewisplicht: opdrachtgevers moeten zich ervan verzekeren dat opdrachtnemers hun mensen veilig en gezond kunnen laten werken. Maar zoals tijdens het minisymposium werd gezegd, wetgeving is niets meer dan het begin. En daarom ging het vooral over de stap daar voorbij: hoe maak je veiligheid een intrinsiek onderdeel van je manier van werken?

Volgens gastheer Anton van Opzeeland (Voorzitter Programmateam Veiligheid in de Bouw, vertegenwoordiger RWS in de Kerngroep) hoort veiligheid thuis in elke fase van een project: van initiatief tot uitvoering. Niet als losse activiteit, maar als integraal onderdeel van alle processen. En minstens zo belangrijk daarbij: leer van elkaar en blijf verbeteren.

‘We werken veilig, of we werken niet’

Dat opdrachtgevers écht het verschil kunnen maken, liet Hanke Struik – bestuurder bij woningcorporatie ProWonen – overtuigend zien. Haar uitgangspunt is helder: veiligheid gaat vóór alles, ook als dat spanning oplevert in planning of kosten.

‘Als het niet veilig is, dan doen we het niet,’ is de lijn die zij trekt. En dat kan spannend zijn, want het kan betekenen dat projecten vertraging oplopen of anders georganiseerd moeten worden. Toch is die keuze volgens haar niet onderhandelbaar: de veiligheid van medewerkers staat altijd bovenaan. Ze benadrukt dat opdrachtgevers daarmee de norm zetten. Wat je accepteert, wordt standaard. En dus moet je oppassen dat ongewenst gedrag – zoals agressie richting uitvoerend personeel – niet wordt genormaliseerd.

Sociale veiligheid: het nieuwe aandachtspunt

Veiligheid wordt steeds breder opgevat. Voor woningcorporaties speelt sociale veiligheid daarbij een steeds grotere rol, merkt Hanke. Medewerkers krijgen vaker te maken met complexe situaties achter de voordeur, variërend van agressie tot schrijnende leefomstandigheden. Zij komen immers bij mensen thuis. Juist daarom is het belangrijk om je te realiseren dat je als professional iemands veilige omgeving binnenstapt – een plek die tegelijkertijd ook kwetsbaar is.

Die kwetsbaarheid van de huurder vraagt om extra bewustzijn bij medewerkers van onderhoudspartners. Je stapt letterlijk iemands privéruimte binnen, het ‘veilige thuis’. Dat brengt verantwoordelijkheid met zich mee. Niet alleen voor de uitvoerende partijen, maar nadrukkelijk ook voor de opdrachtgever. Sociale veiligheid is daarmee een gezamenlijke opgave van ProWonen en haar onderhoudspartners.

Daarom zet ze sterk in op bewustwording en voorbereiding door onder meer kick-offgesprekken te organiseren waarin de buurt en mogelijke risico’s worden besproken, toolboxen en trainingen aan te bieden voor het omgaan met lastige situaties, helder te communiceren richting bewoners om verwachtingen te managen, laagdrempelige meldsystemen voor incidenten in te richten en te zorgen voor structurele nazorg voor medewerkers.

Een cruciale randvoorwaarde is dat medewerkers zich veilig voelen om incidenten daadwerkelijk te melden. In een sector waar ‘niet zeuren maar doorgaan’ nog vaak de norm is, vraagt dit om een duidelijke cultuuromslag. Alleen in een open en veilige meldcultuur kan sociale veiligheid echt geborgd worden.

Van papier naar praktijk

Met het oog op de overgang naar niveau 3 van de Veiligheidscultuurladder gingen deelnemers tijdens het symposium ook concreet aan de slag met hun rol als opdrachtgever. In workshops werd gewerkt aan het praktisch toepassen van de vergewisplicht, het organiseren van aantoonbare regie op veiligheid, nieuwe inzichten uit de Handreiking Veiligheid in Aanbesteding (ViA), het slimmer organiseren van veiligheid vanuit de bouwpraktijk en samenwerking rondom constructieve veiligheid en mandaat. Steeds met dezelfde kernvraag: hoe maak je veiligheid niet alleen een eis op papier, maar zichtbaar gedrag in de praktijk?

Samen de sector veranderen

Wat bleef hangen na het minisymposium, is dat veiligheid geen individueel vraagstuk is. Het vraagt samenwerking tussen opdrachtgevers, ingenieursbureaus, aannemers en alle andere betrokkenen.

Meer berichten over Regie op Veiligheid - Versterken lerend vermogen - ViA